تداوم مقاومت مزدبگیران در سایه جنگ، تورم و سرکوب

در سه ماه اخیر (اسفند ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵)، جنبش مطالباتی مزدبگیران ایران علی‌رغم فضای جنگی، تورم شدید و سرکوب امنیتی، به صورت پراکنده و محلی ادامه داشته است. این اعتراضات عمدتاً صنفی-اقتصادی بوده و بر مطالبه پرداخت معوقات مزدی، افزایش واقعی دستمزد، امنیت شغلی، همسان‌سازی حقوق بازنشستگان و مخالفت با اخراج‌های جمعی تمرکز داشته‌اند. حداقل دستمزد ۱۴۰۵ با افزایش اسمی حدود ۶۰ درصدی تصویب شد، اما تورم بالای ۵۰ درصدی بخش عمده آن را خنثی کرد و بسیاری از کارفرمایان از اجرای کامل آن سر باز زدند. تجمعات کارگران در بخش‌هایی مانند پتروشیمی، معادن، راه‌آهن، پست برق و پروژه‌های عمرانی، همراه با اعتراضات منظم بازنشستگان تأمین اجتماعی، از مهم‌ترین جلوه‌های این جنبش بوده است.

ویژگی اصلی این دوره، پراکندگی جغرافیایی و محلی بودن اعتراضات است که اغلب در محل کار، مقابل ادارات کار، تأمین اجتماعی یا نهادهای دولتی برگزار می‌شد. بازنشستگان نقش فعالی داشتند و تجمعات هفتگی خود را ادامه دادند. هرچند سرکوب و محدودیت‌های ارتباطی جزئیات دقیق را محدود کرده، اما همبستگی بین کارگران، معلمان و بازنشستگان و گاهی شعارهای سیاسی (مانند آزادی زندانیان) قابل مشاهده بوده است. با آقای علیرضا نوایی، فعال کارگری گفت‌وگو کرده‌ایم:

ارزیابی وضعیت جنبش مطالباتی مزدبگیران

علیرضا نوایی با اشاره به شرایط جنگی و سرکوب شدید، تأکید کرد که حاکمیت اسلامی در دیماه ۱۴۰۴ سرکوب خونینی را علیه اعتراضات سراسری انجام داد و این قتل‌عام معترضان، تأثیرات عمیقی بر جنبش‌های اعتراضی کارگران و دیگر نیروهای اجتماعی گذاشته است. با این حال، به گفته او، علی‌رغم این سرکوب و شرایط جنگی، اعتراضات کارگری در ماه‌های اول سال ۱۴۰۵ همچنان جریان داشته و حتی شاهد تجمع همزمان کارکنان دانشگاه‌ها در سیصد واحد آموزش عالی برای افزایش دستمزد در فروردین ماه بوده‌ایم. نوایی افزود:

نوایی در ادامه مصداق‌هایی از سازماندهی مزدبگیران را یادآوری کرد:

او خاطرنشان کرد:

 نوایی گفت با این حال، تشکل‌های صنفی فرهنگیان ایران که نقش هماهنگ‌کننده کانون‌ها و انجمن‌های صنفی معلمان را بر عهده دارند، علی‌رغم همه این فشارها تاکنون توانسته‌اند به فعالیت و حیات خود ادامه دهند.

به اعتقاد نوایی، قدرت خرید کارگران سال به سال کاهش یافته زیرا حتی با تصویب حداقل دستمزد ۱۴۰۵، تورم واقعی بسیار بالاتر از ارقام رسمی است و این مصوبه نمی‌تواند هزینه‌های زندگی را پوشش دهد. او موانع اصلی را سیاست‌های جنگ‌طلبانه، حمایت از نیروهای نیابتی، بودجه‌های هنگفت نظامی و نهادهای ایدئولوژیک دانست که مانع اختصاص منابع به بهبود دستمزد کارگران شاغل و بازنشسته می‌شود. نوایی گفت:

همبستگی و سازماندهی جنبش کارگران شاغل و بازنشسته

علیرضا نوایی با اشاره به وجود همبستگی میان کارگران شاغل و بازنشسته و همچنین میان بخش‌های مختلف حقوق‌بگیران، تأکید کرد که این همبستگی هرچند واقعی است اما می‌تواند بسیار گسترده‌تر و مستحکم‌تر شود. او سازماندهی اعتراضات کارگران بازنشسته، به‌ویژه بازنشستگان تأمین اجتماعی را یکی از نقاط قوت مهم دانست و گفت که این گروه سال‌هاست هر یکشنبه دست به اعتراض می‌زنند و تجمعات هماهنگ در چندین استان برگزار می‌کنند. نوایی افزود:

او خاطرنشان کرد که شعارهای این تجمعات فراتر از مطالبات صنفی است و به مسائل سیاسی-اجتماعی نیز پرداخته می‌شود؛ شعارهایی مانند «نه جنگ می‌خواهیم نه کشتار، رفاه می‌خواهیم ماندگار» و «دولت بی‌کفایت، مجلس بی‌خیال، نمی‌خواهیم نمی‌خواهیم» نمونه‌ای از این رویکرد است. نوایی حمایت کارگران شاغل، از جمله معلمان، را نیز مثبت ارزیابی کرد و گفت آن‌ها با انتشار اخبار و گزارش‌ها، همبستگی خود را نشان می‌دهند.

در پایان، نوایی جنبش اعتراضی کارگران شاغل و بازنشسته را بخشی از یک حرکت آهسته و پیوسته طی سه دهه اخیر دانست که سال به سال از نظر کمی و کیفی و به‌ویژه در سطح سازماندهی پیشرفت داشته است. او تأکید کرد که هنوز زود است از تشکیل جبهه‌ای واحد سخن بگوییم، اما این روند نیازمند بررسی جامع است و راه پیش رو طولانی خواهد بود.

*این مصاحبه را حسین نوش‌آذر انجام داده و متن را نیز او نوشته است.