غارت نفت ونزوئلا؛ رژیم‌چنج و بازگشت به استعمار

پس از دستگیری نیکولاس مادورو در ژانویه ۲۰۲۶، دولت ترامپ کنترل فروش نفت ونزوئلا را به دست گرفت و درآمدهای حاصل از آن را از طریق حساب‌های تحت نظارت آمریکا (ابتدا در قطر و سپس خزانه‌داری آمریکا) مدیریت کرد. برآوردها نشان می‌دهد که در ماه‌های نخست میلیاردها دلار (حدود ۸ میلیارد دلار در چهار ماه اول و احتمالاً بیش از ۱۳ میلیارد دلار تا میانه سال) جمع‌آوری شده، اما دولت آمریکا جزئیات دقیق حجم فروش‌ها، موجودی حساب‌ها و نحوه هزینه کردن این وجوه را به‌صورت عمومی منتشر نکرده است. بخشی از پول برای پرداخت حقوق کارکنان دولتی، خرید دارو و تجهیزات از آمریکا و برخی پروژه‌های زیربنایی به ونزوئلا بازگردانده شده، اما این بازپرداخت‌ها تحت نظارت و تأیید بودجه ماهانه واشنگتن انجام می‌شود.

با وجود افزایش نسبی تولید و صادرات نفت، شواهد بهبود اقتصادی گسترده در ونزوئلا همچنان ضعیف است و ساختارهای فسادآلود و مشکلات عمیق زیربنایی پابرجا مانده‌اند. انتقاد اصلی ناظران و گزارش‌هایی مانند تحلیل شورای روابط خارجی آمریکا، نبود شفافیت کامل و حسابرسی عمومی مستقل است که باعث شده سرنوشت واقعی این میلیاردها دلار همچنان مبهم بماند. فایننشال تایمز پوشش گسترده‌ای از این موضوع داشته. با آقای بهروز فراهانی، تحلیلگر سیاسی گفت‌وگو کرده‌ایم:

سلطه کامل آمریکا بر نفت و ارتش ونزوئلا

بهروز فراهانی درباره تسلط آمریکا بر نفت و ارتش ونزوئلا گفت که خود ترامپ آشکارا اعلام کرده نفت ونزوئلا متعلق به آمریکاست و این اقدام در واقع نوعی راهزنی و کودتا برای تسلط بر یکی از بزرگ‌ترین ذخایر نفتی جهان بوده است. او با اشاره به گذار جهان از وضعیت تک‌قطبی به چندقطبی، یادآور شد:

 فراهانی با استناد به سخنرانی مارک کارنی در سال ۲۰۱۹، توضیح داد که نقش هژمونیک دلار در معاملات نفت، گاز و قرضه‌های بین‌المللی، همراه با ذخیره ارزی بانک‌های مرکزی، یکی از اصلی‌ترین ابزارهای سلطه آمریکا به شمار می‌رود و همین ابزار در ونزوئلا برای تبدیل دولت به دست‌نشانده و عملاً نیمه‌مستعمره به کار گرفته شده است.

او سپس به جزئیات تغییرات پس از بازداشت مادورو پرداخت و گفت پس از روی کار آمدن دِلسی رودریگز، ژنرال‌های کلیدی ارتش جابه‌جا شدند، فرماندهان مناطق دوازده‌گانه تغییر کردند و تمام تصمیمات نظامی از جمله انتصابات و تخصیص منابع تحت کنترل فرماندهی جنوبی آمریکا (سائوت‌کام) قرار گرفت.

 فراهانی افزود که درآمدهای نفتی ونزوئلا که پس از رفع تحریم‌ها دوباره از مرز یک میلیون بشکه در روز گذشته، مستقیماً وارد حساب‌های تحت نظارت خزانه‌داری آمریکا می‌شود و دولت کاراکاس هیچ کنترلی بر بودجه ارزی خود ندارد.

به گفته او، از مجموع حدود سیزده میلیارد دلار صادرات نفت در دوره پس از کودتا، تنها سیصد میلیون دلار به‌صورت مستقیم به دولت رودریگز منتقل شده و سه تا پنج میلیارد دلار دیگر نیز به‌صورت غیرمستقیم و تحت نظارت کمیسیون وابسته به وزارت خارجه آمریکا برای مصارف خاص تخصیص یافته است؛ بقیه این مبلغ در حساب‌های خزانه‌داری آمریکا و حساب‌های مرتبط در قطر باقی مانده که از سال‌ها پیش میان گروه کودتاچی و مقامات آمریکایی ترتیب داده شده بود. فراهانی نتیجه گرفت که با کنترل همزمان ارتش و اصلی‌ترین منبع درآمد کشور، ونزوئلا حتی از مرحله نومستعمره فراتر رفته و به یک پروتکتورات تحت‌الحمایه تبدیل شده که تصمیمات دولتی، بودجه و انتصابات نظامی‌اش در خارج از مرزهایش گرفته می‌شود.

ژیم‌چینج بدون مردم و برای بازگشت به روابط استعماری

بهروز فراهانی در ادامه گفت‌وگو با زمانه تأکید کرد که نه پیش از کودتا و نه پس از آن، هیچ‌کس از مردم ونزوئلا نظرخواهی نکرده و حتی برای نمایش هم از آنان استفاده نشده است.

او افزود آمریکایی‌ها پس از شکست مفتضحانه عملیات گیدئون در سال ۲۰۲۰ که توسط گوایدو و طرفدارانش انجام شد و به آبروریزی مشابه خلیج خوک‌ها انجامید، به این نتیجه رسیدند که اپوزیسیون سنتی توخالی و وابسته به کمک‌های مالی نئوکان‌ها و اسرائیل است و بهتر است به‌جای آوردن چهره‌هایی مانند گوایدو، از طریق نفوذ و به صلاح از آنِ خود کردن مقامات کلیدی درون رژیم پیش بروند. فراهانی اشاره کرد که اسرائیل نیز بلافاصله پس از تغییر دولت، هیئت بلندپایه نظامی-امنیتی به ونزوئلا فرستاد و اخیراً نیز زمزمه‌هایی درباره اجازه بازگشت ماچادو شنیده می‌شود، اما هدف اصلی آمریکا همچنان غارت منابع و کنترل دستگاه سرکوب است و نه دموکراسی یا انتقال قدرت واقعی.

فراهانی در ادامه تأکید کرد که نقش مردم ونزوئلا در این تحولات، چه واقعی و چه ظاهری، صفر بوده است:

 فراهانی نتیجه گرفت که ونزوئلا عملاً به یک کشور تحت‌الحمایه تبدیل شده که نه مردمش و نه دولتش دخالت واقعی در امور خود دارند و جهان در دهه سوم قرن بیست‌ویکم به روابط استعماری قرن نوزدهم یا ماقبل جنگ جهانی اول بازگشته است. او افزود که چندقطبی‌شدن هنوز به مرحله‌ای نرسیده که بتواند مانع چنین اقداماتی شود و آمریکا با اتکا به کنترل مالی و نقش باقی‌مانده دلار همچنان قادر است دولت‌ها را خفه کند.

در پایان، فراهانی به موضع چین اشاره کرد:

*این مصاحبه را حسین نوش‌آذر انجام داده و متن را نیز او نوشته است.