هرمز یا کاراکاس؟ چرا معامله ونزوئلا قیمت نفت را مهار نکرد

در روزهای اخیر دونالد ترامپ توافق نفتی آمریکا با دولت موقت ونزوئلا را «بزرگ‌ترین معامله نفتی تاریخ جهان» خوانده و وعده داده که کنترل حدود ۶۵ میلیارد بشکه ذخایر این کشور، عرضه را افزایش می‌دهد و قیمت بنزین را برای آمریکایی‌ها پایین می‌آورد. همزمان بازار جهانی نفت همچنان زیر سایه تنش دوباره میان واشنگتن و تهران و اختلال در تنگه هرمز و پیشروی حوثی‌ها در یمن و تسلط آن‌ها بر باب‌المندب و اختلال در جریان صدور نفت عربستان قرار دارد و قیمت برنت بار دیگر به محدوده بالای ۱۰۰ دلار بازگشته است. پرسش اصلی این است که چرا با وجود اعلام این توافق بزرگ و ذخایر عظیم ونزوئلا، شوک قیمت نفت مهار نشده و معامله تازه نتوانسته جای ریسک ژئوپلیتیکی خاورمیانه را بگیرد.

برای بررسی همین فاصله میان وعده سیاسی و واقعیت بازار، با مسعود دلبری، کارشناس انرژی و روابط بین‌الملل، گفت‌وگو می‌کنیم. در این گفت‌وگو می‌پرسیم آیا این معامله اساساً یک بازی بلندمدت برای امنیت انرژی نیمکره غربی است یا ابزاری برای مدیریت قیمت در کوتاه‌مدت، و بازار نفت امروز بیشتر به کدام سیگنال واکنش نشان می‌دهد: هرمز یا کاراکاس؟

 بازار به بشکه روی آب نگاه می‌کند، نه به وعده ونزوئلا

مسعود دلبری در آغاز گفت‌وگو با رادیو زمانه به این نکته اشاره می‌‌کند که اعلام سیاسی و واقعیت عملیاتی بازار نفت دو زبان متفاوت‌اند:

دلبری تأکید کرد که کاخ سفید روی رقم درشت ذخایر متمرکز است، در حالی که بازار به ریسک همین‌الانِ تنگه هرمز حساس است؛ مسیری که بیش از یک‌پنجم نفت جهان از آن می‌گذرد و هر تنش یا حتی تهدید کلامی میان واشنگتن و تهران فوراً در قیمت برنت منعکس می‌شود:

افزایش تولید ونزوئلا لزوماً به پمپ‌بنزین‌‌های آمریکا نمی‌رسد

دلبری در ادامه یادآوری می‌کند که نفت ونزوئلا سال‌هاست زیر بار تحریم، کم‌سرمایه‌گذاری و فرسودگی زیرساخت است و رساندن تولید از حدود یک میلیون بشکه در روز به یک‌ونیم میلیون یا بیشتر با امضای توافق سیاسی ممکن نیست:

  او افزود حتی اگر برنامه پیش برود، بخش زیادی از افزایش تولید در سال‌های نخست صرف جبران افت طبیعی چاه‌های موجود می‌شود، نه افزودن خالص به بازار جهانی. دلبری تأکید کرد:

دلبری سپس در جمع‌بندی به این نتیجه رسید که توافق ونزوئلا پروژه‌ای چندساله و مشروط به سرمایه‌گذاری واقعی است، در حالی که ریسک تنگه هرمز لحظه‌ای و فیزیکی است و تا فروکش نکردن تنش خاورمیانه هیچ توافق پرطمطراقی به‌تنهایی قیمت جهانی نفت را مهار نمی‌کند.

نفت ونزوئلا ابزار امنیت عرضه است

دلبری در ادامه خاطرنشان کرد که رساندن سطح تولید نفت ونزوئلا از حدود یک میلیون بشکه به یک‌ونیم میلیون بشکه یا بیشتر در روز چند مرحله دارد؛ بازسازی چاه‌هایی که به‌خاطر نگهداری ضعیف افت فشار داشته‌اند، تعمیر خطوط لوله و ایستگاه‌های پمپاژ و پالایشگاه‌هایی که سال‌ها تعمیر اساسی ندیده‌اند، و بازگشت شرکت‌هایی مثل شورون با قرارداد و سرمایه جدید:

او افزود بخش مهمی از افزایش اولیه تولید صرف جبران افت طبیعی چاه‌ها می‌شود و رشد خالص صادرات کمتر از رقم اعلام‌شده خواهد بود. دلبری گفت:

 به باور او به همین سبب توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا بیش از آنکه راهکار سریع قیمت در پمپ‌بنزین باشد، ابزار امنیت عرضه است و حتی در بهترین حالت تأثیر شگرفی بر قیمت بنزین آمریکا نخواهد داشت.

*این مصاحبه را حسین نوش‌آذر انجام داده و متن را نیز او نوشته است.