گروه هفت و تفاهم ایران و آمریکا: روشن در کوتاه‌مدت، مبهم در بلندمدت

اجلاس گروه هفت (G7) که ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ (۲۵ خرداد ۱۴۰۵) در شهر اویان-له‌بن فرانسه آغاز شد، ۱۷ ژوئن (۲۷ خرداد) به پایان رسید. این نشست سه‌روزه تحت ریاست فرانسه، با تمرکز بر کاهش نابرابری‌های اقتصادی جهانی، حمایت از اوکراین و امنیت اروپا، وضعیت خاورمیانه (از جمله تنش‌ها و تنگه هرمز)، هوش مصنوعی، امنیت آنلاین کودکان، زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی و اصلاح حکمرانی جهانی برگزار شد.

در حالی که رهبران G7 در حال بررسی این موضوعات بودند، تفاهم‌نامه اخیر ایران و آمریکا که بر بازگشایی تنگه هرمز، تمدید آتش‌بس و آغاز مذاکرات ۶۰ روزه برای برنامه هسته‌ای تمرکز دارد، سایه سنگینی بر دستور کار اجلاس انداخته بود. با مسعود دلبری، کارشناس انرژی و روابط بین‌الملل، درباره ابعاد اقتصادی این تفاهم‌نامه برای ایران، نقش تنگه هرمز در بازار نفت، تأثیرات بر تحریم‌ها و چشم‌انداز دیپلماتیک پس از G7 گفت‌وگو کردیم. آیا این توافق گامی به سوی ثبات پایدار است یا آتش‌بسی موقتی؟

ارزیابی اقتصادی تفاهم‌نامه ایران و آمریکا

مسعود دلبری در آغاز گفت‌وگو با زمانه با اشاره به تحولات توافق اخیر ایران و آمریکا در ماه ژوئن ۲۰۲۶، آن را گامی مهم اما نه راه‌حل قطعی و نهایی دانست. به گفته او، بازگشایی تنگه هرمز و معافیت‌های نفتی می‌تواند صادرات نفت ایران را از حدود یک میلیون و چهارصد هزار بشکه در روز به بیش از دو میلیون بشکه افزایش دهد که این امر حدود ده تا پانزده میلیارد دلار درآمد مازاد سالانه برای کشور به همراه خواهد داشت.

دلبری تأکید کرد که با وجود اهمیت این رقم برای اقتصاد تحت فشار ایران، واقعیت پیچیده‌تر است:

دلبری در ادامه یادآوری کرد که دسترسی فوری به دارایی‌های منجمد حدود صد تا صد و بیست میلیارد دلاری در کوتاه‌مدت وجود ندارد و توافق تنها پنجره شصت‌روزه‌ای برای مذاکرات نهایی درباره برنامه هسته‌ای، تحریم‌های باقی‌مانده و مسائل امنیتی ایجاد کرده است. دلبری با اشاره به تجربیات گذشته از سال ۲۰۲۵ تاکنون گفت:

تأثیر توافق بر انرژی جهانی و اقتصاد ایران

مسعود دلبری با اشاره به توافق اخیر ایران و آمریکا که به موضوع اصلی رسانه‌های جهان تبدیل شده، گفت این تفاهم‌نامه بر سر میز اجلاس جی۷ در اویان فرانسه نیز مورد بحث قرار گرفته است. به عقیده او، سؤال کلیدی این است که این توافق چه معنایی برای انرژی جهانی، زنجیره تأمین و به‌ویژه آینده اقتصادی ایران دارد.

دلبری با یادآوری اینکه تنگه هرمز از اوایل ماه مارس بسته شده بود و بیست درصد انرژی روزانه جهان از آن عبور می‌کرد، توضیح داد که این اختلال باعث شد قیمت نفت برنت از ۱۲۰ دلار فراتر رود و آژانس بین‌المللی انرژی آن را یکی از بزرگ‌ترین اختلال‌های عرضه در تاریخ بازار نفت بداند. او افزود حالا با تفاهم‌نامه اولیه، ترامپ اعلام کرده تنگه هرمز دوباره باز خواهد شد، اما زمان و شرایط دقیق آن هنوز روشن نیست و اجلاس G7 این موضوع را به دقت بررسی می‌کند:

دلبری با اشاره به خط قرمز ترامپ مبنی بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، به ابهامات موجود اشاره کرد:

 او در ارزیابی تأثیرات تنگه هرمز بر اقتصاد جهانی گفت که در کوتاه‌مدت بازگشایی تنگه هرمز قیمت نفت را کاهش می‌دهد، حمل‌ونقل دریایی را احیا می‌کند و فشار بر زنجیره تأمین جهانی را کم می‌کند که این برای مصرف‌کنندگان خبر خوبی است. اما در بلندمدت، ایران با اقتصادی آسیب‌دیده، تورم بالای ۴۸ درصد و فاصله طولانی از بازارهای جهانی درگیر است که حل این مشکلات یک‌شبه ممکن نیست. سرمایه‌گذاران خارجی نیز با احتیاط عمل خواهند کرد تا پایداری توافق را بسنجند.

دلبری در ادامه افزود در حوزه انرژی، بازگشت ایران به بازار جهانی عرضه نفت را افزایش می‌دهد که برای کشورهای اوپک و تولیدکنندگان خلیج فارس چالش‌برانگیز خواهد بود و آنها را وادار به بازتعریف استراتژی می‌کند. او در پایان تأکید کرد:

*این مصاحبه توسط حسین نوش‌آذر انجام شده و متن را نیز او نوشته است.